Odpady

Odpady - zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity Dz. U. 2013 r. , poz. 21) oznaczają każdą substancję lub przedmiot, który należy do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do ich pozbycia się jest obowiązany.

Co jest odpadem? Znamienne jest użycie zwrotu „pozbywa się”. Ustawa nie definiuje precyzyjnie tego terminu, lecz jego znaczenie w praktyce rozumie się potocznie. ”Pozbywanie się” może wynikać tak z działań zamierzonych, jak nakazanych.

Zgodnie z definicją ujętą w Słowniku Języka Polskiego PWN (Sobol Elżbieta (oprac.), PWN 2005) czasownik „pozbywać się” oznacza: „oddalić, odsunąć kogoś lub coś od siebie, uwolnić się od kogoś lub czegoś.

Odpadami mogą być substancje lub przedmioty pochodzące zarówno z konsumpcji jak i produkcji.

 

Klasyfikacje odpadów

Odpady można podzielić na dwie główne kategorie:

- odpady niebezpieczne
- odpady inne niż niebezpieczne

Ustawa o odpadach wskazuje wiele cech, które decydują czy odpad jest niebezpieczny. Dlatego też, w celu poprawnego stwierdzenia czy dany odpad jest niebezpieczny należy przeanalizować zapisy:

- załącznika nr 2 do ustawy zawierającego „Kategorie lub rodzaje odpadów niebezpiecznych”, wymienione według ich charakteru lub działalności, wskutek której powstały, który szereguje odpady w 2 listach,

- załącznika nr 3 określającego składniki odpadów, które kwalifikują je jako odpady niebezpieczne, oraz

- załącznika nr 4 określającego właściwości odpadów, które powodują, że odpady uznaje się za niebezpieczne.

Wszystkie odpady klasyfikuje się w zależności od źródeł powstawania, stopnia uciążliwości bądź nie spełniania wymagań technicznych, przez co mogą stanowić zagrożenie dla środowiska lub zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923) pozwala na sklasyfikowanie odpadów według źródła ich powstawania.

Natomiast wymagania techniczne mogą zostać określone przez ministrów właściwych do spraw gospodarki, transportu, rolnictwa i zdrowia oraz Ministra Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska, każdy w zakresie swoich kompetencji, w drodze rozporządzeń (w dniu publikacji niniejszego opracowania brak takich rozporządzeń).

Należy jednak pamiętać, iż Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 września 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków uznania odpadów niebezpiecznych za odpady inne niż niebezpieczne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1601), stwarza możliwość wykazania, iż odpad uznany za niebezpieczny w istocie niebezpieczny nie jest.

 

Ustawa o odpadach określa również definicję:

- odpadów komunalnych,
- odpadów obojętnych,
- odpadów weterynaryjnych,
- odpadów z wypadków,
- komunalnych osadów ściekowych,
- odpadów medycznych,
- olei odpadowych.

Jednym z istotniejszych celów ustawy o odpadach jest uregulowanie racjonalnego zagospodarowywania odpadów i powtórnego ich wykorzystania. Przez gospodarkę odpadami należy rozumieć: „transport, zbieranie, odzysk i unieszkodliwianie odpadów, w tym również nadzór nad takimi działaniami oraz nad miejscami unieszkodliwiania odpadów”. Gospodarowanie odpadami podlega określonym zasadom, w zależności od ich pochodzenia, rodzaju lub kategorii.

 

Kto jest wytwórcą odpadów?

Wytwórcą odpadów jest każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów oraz każdy, kto przeprowadza wstępne przetwarzanie mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów;

wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie stanowi inaczej.

 

Obowiązki wytwórcy odpadów

Pozwolenia jakie winien uzyskać wytwórca odpadów (z wyjątkiem odpadów komunalnych) prowadzący instalację zostały omówione w tekście:

Pozwolenia zintegrowane i sektorowe

Wytwórca odpadów nie prowadzący instalacji, który wytwarza rocznie:

- ponad 100 kg odpadów niebezpiecznych – winien posiadać decyzję zatwierdzającą program gospodarki odpadami niebezpiecznymi;
- odpady niebezpieczne do 100 kg rocznie albo powyżej 5 ton odpadów innych niż niebezpieczne – winien przedkładać informację o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami.

Z dniem 1 stycznia 2011 r. wprowadzono nowe uregulowania odnośnie decyzji na wytwarzanie odpadów, dot. wytwórców odpadów powstających w związku ze świadczeniem usług „u klienta”.

Wytwórca odpadów, który świadczy usługi wskazane w definicji „wytwórcy odpadów” jest obowiązany do uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami. Wykonywanie tych działań w sposób stacjonarny (np. we własnym zakładzie) nie wymaga decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami, a jedynie odpowiednio: decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi lub informacji z zakresu wytwarzania odpadów, pozwolenia na wytwarzanie opadów lub pozwolenia zintegrowanego. Decyzję wydaje Marszałek Województwa.

Przepisów o obowiązku uzyskania odpowiedniej decyzji w zakresie wytwarzania opadów lub złożenia stosownej informacji nie stosuje się do:

- odpadów komunalnych,
- odpadów z wypadków,
- odpadów powstałych w wyniku klęsk żywiołowych oraz
- odpadów powstałych w wyniku poważnej awarii lub poważnej awarii przemysłowej,

a także

- osób fizycznych nie będących przedsiębiorcami oraz
- do właścicieli pojazdów przekazujących pojazdy wycofane z eksploatacji do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów.

Jak wspomniano powyżej, gospodarowanie odpadami może polegać na: transporcie, zbieraniu, odzysku lub unieszkodliwianiu odpadów. Zgodnie z ideą przyświecającą powstaniu ustawy o odpadach w pierwszej kolejności odpady należy poddać odzyskowi, a jeżeli z przyczyn technologicznych jest to niemożliwe lub nie jest uzasadnione z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych, to opady te należy unieszkodliwić w sposób zgodny z wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami.

Aby prowadzić którykolwiek z ww. typów działalności, należy uzyskać stosowne zezwolenie lub dokonać zgłoszenia do rejestru prowadzonego przez starostę. Jedynie w niektórych przypadkach nie jest konieczne uzyskiwanie zezwoleń. Zasady te są określone w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie rodzajów odpadów, których zbieranie lub transport nie wymagają zezwolenia na prowadzenie działalności (Dz. U. z 2004 r. Nr 16, poz. 154 ze zmianami).

Uwaga: Uzyskanie zezwolenia na transport lub zbieranie opadów nie dotyczy wytwórcy odpadów, który transportuje wytworzone przez siebie odpady lub zbiera wytworzone przez siebie odpady w miejscu ich wytworzenia.

Odpady komunalne: Obowiązkiem wytwórcy odpadów komunalnych zarówno przedsiębiorców jak i osób fizycznych będących właścicielami nieruchomości jest posiadanie umowy na odbiór tych odpadów przez gminną jednostkę organizacyjną zajmującą się taką działalnością, lub przedsiębiorcę, który uzyskał zezwolenie na odbiór odpadów komunalnych. Dowodem na prawidłowe zagospodarowanie odpadów komunalnych nie jest wyłącznie posiadanie umowy, ale także udowodnienie ponoszenia opłat za tą usługę.

 

Ewidencja odpadów

Ewidencję odpadów obowiązany jest prowadzić:

1. posiadacz odpadów (wytwórca, zbierający, prowadzący odzysk i unieszkodliwianie),
2. prowadzący transport odpadów.

Zwolnienia z obowiązku prowadzenia ewidencji wynikają:

A. z ustawy o odpadach, w myśl której ewidencji nie prowadzą:

a. Wytwórcy odpadów komunalnych,
b. Osoby fizyczne i jednostki organizacyjne nie będące przedsiębiorcami wykorzystującymi odpady na własne potrzeby,
c. Właściciele, dzierżawcy lub inne osoby władające nieruchomością na której są stosowane komunalne osady ściekowe w rolnictwie lub do uprawy roślin przeznaczone do produkcji kompostu lub nieprzeznaczone do spożycia lub produkcji pasz,
d. Wytwórcy odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji, jeżeli pojazdy te zostały przekazane do przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów.

B. Z ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1803), która mówi o zwolnieniu dla prowadzących miejsca odbioru zużytych baterii i akumulatorów przenośnych.

C. Z Rozporządzenia Ministra środowiska z dnia 12 grudnia 2014 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1431) określające rodzaje i ilości odpadów oraz określające kategorie przedsiębiorców.

Ewidencję odpadów należy prowadzić z zastosowaniem następujących dokumentów:

- karty ewidencji odpadu (odrębne karty obowiązują dla: wytwórców komunalnych osadów ściekowych (tj. oczyszczalni ścieków) stosowanych w celach, o których mowa w art. 96 ust 1 ustawy o odpadach; zakładów przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego; stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji),

- karty przekazania odpadu.

W większość przypadków posiadacze odpadów prowadzą ewidencję z zastosowaniem obu tych dokumentów (pełną ewidencję odpadów). Uproszczoną ewidencję odpadów (obowiązek prowadzenia tyko karty przekazania odpadów) mogą prowadzić:

1) Prowadzący działalność wyłącznie w zakresie transportu odpadów,
2) Małe i średnie przedsiębiorstwa, które spełniają następujące warunki:

- Wytwarzają odpady niebezpieczne w ilości do 100 kg rocznie,
- Wytwarzają odpady inne niż niebezpieczne, niebędące odpadami komunalnymi, w ilości do 5 ton rocznie.

Ustawa o odpadach wprowadziła (poza kartą ewidencji odpadu i kartą przekazania odpadu) wymóg prowadzenia:

- Podstawowej charakterystyki odpadów,
- Wyników testów zgodności.

Są to dokumenty wymagane w przypadku przekazywania odpadów do składowania na składowisku odpadów.

Obowiązek ich prowadzenia dotyczy:

- posiadacza przekazującego odpady na składowisko,
- zarządzającego składowiskiem odpadów.

Zbiorcze zestawienia danych

Na podstawie art. 37 ustawy o odpadach posiadacz odpadów prowadzący ewidencję opadów jest obowiązany sporządzić na formularzu zbiorcze zestawienie danych o rodzajach i ilościach odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów.

Powyższe zestawienie od 1 stycznia 2011 r. posiadacz odpadów winien przekazać marszałkowi województwa do dnia 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy.

Z dniem 1 stycznia 2011 r. weszło w życie nowe Rozporządzenie Ministra środowiska z dnia 8 grudnia 2010 r. w sprawie zakresu informacji oraz wzorów formularzy służących do sporządzenia i przekazywania zbiorczych zestawień danych (Dz. U. z 2010 r. Nr 249, poz. 1674), wskazujące formularze za rok 2011 i lata kolejne.

Szybki Kontakt

Biuro Analiz Ekologicznych „Vert” Spółka z o.o.

 

tel/fax (58) 307-55-16

telefon (58) 301-79-18

tel.kom. 505 695 958

e-mail: biuro@vert.gdansk.pl

 

ul. Milskiego 1

80-809 Gdańsk

zobacz na mapie »

 

Tagi: korzystanie ze środowiska, oddziaływania na środowisko, decyzja środowiskowa